Roedd y plwyf mawr hwn yn ran o gwmwd Dinllaen, ac yna yn ran o Eifionydd. Mae heddiw yn dynodi ffin De Ddwyreiniol Llyn. Mae'n ymestyn i'r Gogledd tuag at y Ffôr. Mae yng nghanol y pentef y mae pont tri bwa.

Adeiladwyd yr Eglwys blwyfol, Eglwys St. Cawrdaf yn wreiddiol yn yr 14gan ond gwneuthpwyd newidiwdau iddi rhwng 1520 a 1600. Yn y fynwent saif carreg fedd y bardd Robert ap Gwilym Ddu 1766-1850. awdur yr emyn "Mae'r gwaed a redodd ar y groes"

Mae yna gromlech ir gogledd y plwyf ar bryn wrth ymyl Y Ffôr.

This large parish formerly in part a commote of dinllaen, and then of Eifionydd marks the south eastern boundary of Llyn. It stretches Northward towards Y Ffôr. The three arched bridge lies at the center of the village.

The parish church of St. Cawrdaf originally C14 with additions between 1520-1600 . In the churchyard can be found the Gravestone of the poet Robert ap Gwilym Ddu.

At the northern edge of the parish on top of a hill near Y Ffôr stands a cromlech.